Home/Wettelijk kader: spywareonderzoek en de Wet private opsporing
Voor advocaten en opdrachtgevers
Technische vaststelling, binnen de lijnen
Sinds 16 december 2024 regelt de Wet private opsporing wie in België onderzoek naar personen mag voeren. Mobile Forensics onderzoekt toestellen, geen personen. Dat onderscheid bepaalt wat wij doen, wat wij bewust niet doen en waarom het rapport daardoor bruikbaar blijft.
Kort antwoord
Mobile Forensics stelt de technische toestand van een smartphone of tablet vast: of er aanwijzingen zijn van spyware, stalkerware, ongewenste toegang of verdachte configuraties, op een toestel van de opdrachtgever of diens cliënt, met schriftelijke toestemming. Dat is de analyse van een cyberveiligheidsincident op een eigen toestel en geen opsporing van personen in de zin van de Wet private opsporing (wet van 18 mei 2024). Zodra een vraag persoonsgericht wordt — wie plaatste de software, wat deed iemand, met welk doel — stopt onze opdracht en verwijzen wij door naar een vergunde privaat onderzoeker of naar het parket. Door die afbakening valt het rapport niet onder de vergunningsplicht en kan het niet om die reden uit de debatten worden geweerd.
De wet in het kort
Wat de Wet private opsporing regelt
De Wet van 18 mei 2024 tot regeling van de private opsporing (WPO) verving de detectivewet van 1991. Zij stelt een vergunning verplicht voor wie beroepsmatig, in opdracht van een ander, inlichtingen verzamelt over personen: hun gedragingen, hun verblijfplaats, hun betrokkenheid bij feiten. De vergunning is voorgeschreven op straffe van nietigheid: een onderzoek dat zonder vergunning gevoerd wordt waar er een nodig was, kan door de rechter uit de debatten worden geweerd, en zowel de uitvoerder als de opdrachtgever riskeren een administratieve geldboete.
De wet sluit een aantal activiteiten uitdrukkelijk uit van haar toepassingsgebied. Twee daarvan zijn voor dit vakgebied bepalend: de analyse van cyberveiligheidsincidenten op het eigen toestel of netwerk van de opdrachtgever, en het werk van een door de rechtbank aangestelde deskundige.
Afbakening
Twee sporen: het toestel en de persoon
Spoor A · Mobile Forensics
De toestand van het toestel
Is er spyware of stalkerware geïnstalleerd? Welke rechten heeft die software, sinds wanneer, is ze actief? Welke configuraties laten ongewenste toegang toe? Dit is de analyse van een cyberveiligheidsincident op een eigen toestel, met toestemming van de eigenaar of gebruiker. Hiervoor is geen vergunning als privaat onderzoeker vereist.
Spoor B · vergunde onderzoeker
De persoon achter de feiten
Wie heeft de software geplaatst? Wie had toegang tot het toestel? Wat heeft die persoon met de gegevens gedaan? Dit is onderzoek naar personen. Het vereist een vergunde privaat onderzoeker, of het is het werk van politie en parket na een klacht.
Buiten de wet
Gerechtelijke aanstelling
Stelt de rechtbank een deskundige aan, dan valt diens opdracht buiten de WPO. Mobile Forensics stelt zich daarvoor beschikbaar; de uitlezing, het manifest en het dossierlogboek zijn op een tegensprekelijke expertise voorzien.
Waar de grens ligt in een rapport
Ons rapport zegt: "op 14 augustus om 22:41 is dit pakket geïnstalleerd via de pakketinstaller, de toegankelijkheidsdienst is sindsdien actief, locatie en microfoon zijn tot gisteren op de achtergrond gebruikt". Het zegt niet wie dat deed. Als de installatie fysieke toegang tot het ontgrendelde toestel vereiste, staat dát erin — als technisch feit. De vraag wie die toegang had, ligt bij uw advocaat en, als die dat nodig acht, bij een vergunde onderzoeker of het parket.
Wat wij bewust niet doen
Zodat het rapport bruikbaar blijft
Geen identificatie van wie software plaatste of toegang had, ook niet als het toestel daar aanwijzingen voor lijkt te geven.
Geen reconstructie van gedrag of toedracht: wat iemand deed, wanneer, waarom.
Geen onderzoek op toestellen van een tegenpartij, ook niet met een door die partij "gegeven" toestel.
Geen onderaanneming voor een privaat onderzoeker: de wet laat uitbesteding enkel toe tussen vergunde partijen. Een onderzoeker kan zijn cliënt naar ons doorverwijzen; de cliënt of diens advocaat geeft ons de opdracht.
Geen vaststellingen over de inhoud van berichten, foto's of gesprekken; het rapport beschrijft software, rechten, configuraties en registraties van gebruik.
Geen uitspraken over de gegevenscategorieën die de wet aan privaat onderzoek verbiedt (gezondheid, overtuigingen, seksueel gedrag, lidmaatschappen, …), ook niet wanneer die gegevens op het toestel staan.
In de praktijk
Hoe de afbakening in het dossier zit
Opdrachtbrief
Scope-clausule
Elke opdracht bevat een clausule die het onderzoek beperkt tot de technische toestandsanalyse van het genoemde toestel, met de schriftelijke toestemming van de eigenaar of gebruiker. Wordt een vraag tijdens het onderzoek persoonsgericht, dan melden wij dat en stopt het daar.
Rapport
Vaststelling, interpretatie, beperking
Elke bevinding staat in drie lagen: wat objectief werd nagegaan, wat dat technisch betekent, en wat het onderzoek niet kon vaststellen. Vermoedens staan apart en worden als zodanig benoemd. Bekijk het voorbeeldrapport (PDF).
Doorverwijzing
Als spoor B nodig is
Heeft uw cliënt een vergunde privaat onderzoeker nodig, dan kunnen wij doorverwijzen. De twee opdrachten blijven gescheiden overeenkomsten; het rapport gaat naar uw cliënt of naar u, die beslist zelf wie het verder gebruikt. Zie samenwerking.
Veelgestelde vragen
Vragen over de wet en het rapport
Heeft Mobile Forensics een vergunning als privaat onderzoeker?
Nee, en die is voor onze dienst niet vereist: wij analyseren de technische toestand van een eigen toestel van de opdrachtgever of diens cliënt, wat de wet uitdrukkelijk buiten haar toepassingsgebied houdt. Zodra een opdracht persoonsgericht wordt, voeren wij ze niet uit en verwijzen wij door naar een vergunde onderzoeker.
Kan het rapport uit de debatten worden geweerd omdat het zonder vergunning is opgesteld?
De nietigheid uit de Wet private opsporing geldt voor onderzoek naar personen dat zonder de vereiste vergunning werd gevoerd. Ons rapport bevat geen onderzoek naar personen; de afbakening staat in de opdrachtbrief, de werkwijze en elke formulering. Of een rapport wordt aanvaard en welk gewicht het krijgt, beoordeelt uiteindelijk de rechter.
Mijn cliënt wil weten wie de spyware plaatste. Wat nu?
Ons rapport legt vast wat er op het toestel staat, sinds wanneer, en wat de installatie technisch vereiste — bijvoorbeeld fysieke toegang tot het ontgrendelde toestel op een bepaald tijdstip. De stap van dat feit naar een persoon is onderzoek naar personen: dat is werk voor een vergunde privaat onderzoeker, of voor politie en parket na een klacht. Wij kunnen doorverwijzen.
Kan een privaat onderzoeker jullie inschakelen voor het technische deel van zijn onderzoek?
Niet als onderaannemer: de wet laat uitbesteding van opsporingswerk enkel toe tussen vergunde partijen. Wat wel kan: de onderzoeker verwijst zijn cliënt naar ons door, de cliënt of diens advocaat geeft ons de opdracht, en beslist zelf of het rapport met de onderzoeker gedeeld wordt.
Kunnen jullie als gerechtelijk deskundige optreden?
Ja. Een aanstelling door de rechtbank valt buiten de Wet private opsporing. Onze werkwijze — gehashte uitlezing, manifest, werkkopie, dossierlogboek als hash-keten — is daarop voorzien, zodat een tegensprekelijke expertise op hetzelfde materiaal kan worden gevoerd.
Mag ik het toestel van de tegenpartij laten onderzoeken?
Nee. Wij onderzoeken alleen toestellen van de opdrachtgever of diens cliënt, met aantoonbare toestemming van de eigenaar of gebruiker. Dat is zowel een wettelijke als een ethische grens.
Is dit juridisch advies?
Nee. Deze pagina legt uit hoe wij onze dienst hebben afgebakend en waarom. De toepassing van de wet op een concreet dossier is het werk van uw advocaat.